Chrzanów

Dzieje miasta

Pierwsze wzmianki o kasztelanii chrzanowskiej sięgają XII wieku. Prawa miejskie Chrzanów uzyskał w XIV wieku (niektóre źródła[4] podają dwanaście miesięcy 1393, opierając się na wzmiance sądowej z tegoż roku o sprzedaży wójtostwa chrzanowskiego). Chrzanów był miastem otwartym, pozbawionym murów, atoli sytuacja wśród lasów i grzęzawisk sprzyjało obronności. aż do II wojny światowej gród pozostawało w rękach prywatnych. Pierwszymi właścicielami byli Ligęzowie, natomiast ostatnimi - Loewenfeldowie (główna ulica spacerowa miasta - Aleja Henryka - nosi reputacja Henryka Loewenfelda).

W latach 1809-1815 Chrzanów należał do Księstwa Warszawskiego (do którego nawiązuje znak miasta), natomiast po kongresie wiedeńskim stał się częścią Rzeczypospolitej Krakowskiej. W latach 1846-1918 Chrzanów był częścią Wielkiego Księstwa Krakowskiego podległego Królestwu Galicji w cesarstwie austriackim. W 20-leciu międzywojennym gród znajdowało się w województwie krakowskim.

Z nastaniem okupacji niemieckiej Chrzanów wespół z położonym na Okcydent Górnym Śląskiem wcielono w listopadzie 1939 do III Rzeszy (pod zmienioną nazwą Krenau). Zamieszkująca w Chrzanowie mieszkańcy żydowska, stanowiąca zanim wojną naokoło 50% populacji miasta, została wymordowana, przeważnie w pobliskim obozie w Auschwitz. okupacja miasta zakończyła się 24 stycznia 1945 wespół z wkroczeniem wojsk II frontu ukraińskiego Armii Czerwonej.

W powojennej Polsce Chrzanów stał się siedzibą należącego do województwa krakowskiego powiatu, obejmującego także miasta Jaworzno, Trzebinia, Krzeszowice, Chełmek, łania oraz okoliczne obszary wiejskie. teren ówczesnego powiatu, do dziś określany mianem Ziemią Chrzanowską, został z racji reformy administracyjnej z roku 1975 pocięty między województwa: katowickie (w którym znalazły się miasta Chrzanów, Trzebinia, Libiąż, łania i Jaworzno), krakowskie (Krzeszowice i Alwernia) oraz bielskie (Chełmek). mimo silnego oddziaływania Górnego Śląska chrzanowianie zachowali wrażenie więzi z Krakowem.